میزان
میزان هفتمین برج منطقةالبروج است و در این تقویم، ماه هفتم سال؛ ماهی که با آن نیمهٔ دوم دایرهٔ برجها و نخستین فصل پس از تابستان آغاز میشود.
برج در یک نگاه
- جایگاه در زودیاک
- ۷
- ماه شمسی
- مهر
- عنصر
- باد
- کیفیت
- منقلب
عنصر و کیفیت گروهبندیهای کلاسیکاند: هر چهارمین برج عنصری یکسان دارد و هر سومین برج کیفیتی یکسان.
میزان در ترتیب برجها
برجها همان نامهای دوازدهگانهٔ منطقةالبروجاند که تقویم خورشیدی، بهجای آنکه صرفاً در متنهای نجومی نگاهشان دارد، به ماههای خود سپرد. هر ماه سال یک برج شد و هر برج نام یک ماه؛ همین پیوند است که باعث میشود در این تقویم، برج و ماه دو چیز جدا نباشند. در تقویم هجری خورشیدی افغانستان این نامها تا امروز نام رسمی ماهها ماندهاند و در نوشتار روزمره به کار میروند.
میزان در این ترتیب جای هفتم را دارد و از اینرو ماه هفتم سال است. با آن نیمهٔ دوم دایرهٔ برجها گشوده میشود و فصل تازهای پس از گرمای تابستان آغاز میگیرد: میزان نخستین ماه پاییز است و در آستانهٔ اعتدال پاییزی میایستد.
نام میزان در عربی به معنای ترازو است و در متنهای نجومی و ادبی فارسی همین معنا را با خود آورده. عنصری که سنت به این برج نسبت میدهد باد است، و کیفیت آن در دستهبندی کلاسیک «منقلب» شمرده میشود؛ هر دو از شمارشی برمیآیند که از نخستین برج آغاز میشود و بهترتیب تکرار میگردد.
آنچه سنت به میزان نسبت میدهد
در سنت، میزان پیش از هر چیز با نشانهٔ خودش شناخته میشود: ترازو. سنجیدن، سبک و سنگین کردن، و رسیدن به نقطهای که دو کفه آرام بگیرند، مضمونهایی است که متنهای کهن پیوسته در توصیف این برج تکرار میکنند. به همین سبب، در این سنت میزان را با انصاف، داوری درست و پرهیز از یکسویه دیدن همنشین میدانند.
سنت این برج را از عنصر باد میداند و ویژگیهایی را که به این عنصر نسبت میدهد در آن میبیند: گشودگی در سخن، انس با گفتوگو و همراهی، و ذهنی که پیش از تصمیم، جوانب کار را میسنجد. در همین چارچوب، میانهروی و مدارا از صفاتی است که برای میزان برشمردهاند.
در سنت نجومی، تدبیر این برج به زهره سپرده شده و از این پیوند، ذوق و زیباییدوستی و آراستگی به میزان نسبت داده میشود: توجه به تناسب، به هماهنگی، و به آنچه چشم را خوش میآید. متنهای ادبی فارسی نیز جایی که سخن از ترازوی عدل و برابری کفهها است، به همین برج نظر دارند.
سنت در کنار اینها دشواری این کفهٔ سنجیدن را هم ثبت کرده است: آنجا که سنجش طول بکشد، کار تصمیم به تأخیر میافتد، و آنجا که پرهیز از رنجاندن دیگری در میان باشد، رأی روشن دیرتر بر زبان میآید. همان متنها این را کنارهٔ دیگر گرایش به اعتدال میشمارند، نه چیزی جدا از آن.
اینها خوانشهایی است که سنت نقل میکند و قرنها بازگو شده است. توصیف برج است، نه توصیف کسی که در آن ماه زاده شده.
برج میزان و ماه هفتم سال
سال خورشیدی از اعتدال بهاری آغاز میشود و ماهها بر روی کمانهای منطقةالبروج بریده شدهاند؛ یعنی ماه از پی برج میآید و نه برعکس. پس برج میزان در این تقویم چیزی جدا از ماه هفتم نیست: هرگاه آن ماه در جریان باشد، برج نیز میزان است.
کیفیت این برج در دستهبندی کلاسیک «منقلب» است، و معنای سادهاش همین است که میزان در آغاز فصل میایستد و آن را میگشاید؛ فصل با این برج شروع میشود، نه در میانه یا پایانش.
چون آغاز سال به لحظهٔ اعتدال بسته است و آن لحظه هر سال دقیقاً بر یک روز میلادی نمیافتد، آغاز ماه هفتم هم در گاهشمار میلادی جابهجا میشود. نتیجه آن است که جدولی چاپی با یک بازهٔ ثابت، برای بخشی از سالها با روز واقعی نمیخواند. این وبگاه آن ناهمخوانی را تقریبِ همان جدول میشمارد، نه خطای محاسبهٔ خود.
این نگاشت بر مرزهای ماههای همین تقویم استوار است، نه بر درجهٔ طول دایرةالبروجی. از تاریخ تولد شهروندی نمیتوان درجه و ساعت و مرز میان دو برج را بیرون کشید، و این صفحه هم چنین چیزی را در کار نمیآورد؛ آنچه میگوید این است که کدام برج بر آن ماه نشسته است.
میزان از چه روزی آغاز میشد
سال شمسی با اعتدال بهاری آغاز میشود، پس هر ماه از همان روز میلادی شروع میشود که اعتدال در آن میافتد. همین است که این تاریخها را جابهجا میکند.
در ۱۰۱ سالی که در پی میآید، میزان روی ۳ تاریخ میلادی متفاوت آغاز شده است. جدولهای چاپی یکی از آنها را مینویسند.
از 1950-09-23 تا 2050-10-22.
۲۲ سپتامبر
۱۳۷۵، ۱۳۷۹، ۱۳۸۳، ۱۳۸۷، ۱۳۹۱، ۱۳۹۵، ۱۳۹۹، ۱۴۰۳، ۱۴۰۷، ۱۴۰۸، ۱۴۱۱، ۱۴۱۲، ۱۴۱۵، ۱۴۱۶، ۱۴۱۹، ۱۴۲۰، ۱۴۲۳، ۱۴۲۴، ۱۴۲۷، ۱۴۲۸
۲۳ سپتامبر
۱۳۲۹، ۱۳۳۱، ۱۳۳۲، ۱۳۳۳، ۱۳۳۵، ۱۳۳۶، ۱۳۳۷، ۱۳۳۹، ۱۳۴۰، ۱۳۴۱، ۱۳۴۲، ۱۳۴۳، ۱۳۴۴، ۱۳۴۵، ۱۳۴۶، ۱۳۴۷، ۱۳۴۸، ۱۳۴۹، ۱۳۵۰، ۱۳۵۱، ۱۳۵۲، ۱۳۵۳، ۱۳۵۴، ۱۳۵۵، ۱۳۵۶، ۱۳۵۷، ۱۳۵۸، ۱۳۵۹، ۱۳۶۰، ۱۳۶۱، ۱۳۶۲، ۱۳۶۳، ۱۳۶۴، ۱۳۶۵، ۱۳۶۶، ۱۳۶۷، ۱۳۶۸، ۱۳۶۹، ۱۳۷۰، ۱۳۷۱، ۱۳۷۲، ۱۳۷۳، ۱۳۷۴، ۱۳۷۶، ۱۳۷۷، ۱۳۷۸، ۱۳۸۰، ۱۳۸۱، ۱۳۸۲، ۱۳۸۴، ۱۳۸۵، ۱۳۸۶، ۱۳۸۸، ۱۳۸۹، ۱۳۹۰، ۱۳۹۲، ۱۳۹۳، ۱۳۹۴، ۱۳۹۶، ۱۳۹۷، ۱۳۹۸، ۱۴۰۰، ۱۴۰۱، ۱۴۰۲، ۱۴۰۴، ۱۴۰۵، ۱۴۰۶، ۱۴۰۹، ۱۴۱۰، ۱۴۱۳، ۱۴۱۴، ۱۴۱۷، ۱۴۱۸، ۱۴۲۱، ۱۴۲۲، ۱۴۲۵، ۱۴۲۶، ۱۴۲۹
۲۴ سپتامبر
۱۳۳۰، ۱۳۳۴، ۱۳۳۸
منابع
- Borkowski, The Persian Calendar for 3000 Years — the vernal-equinox anchoring of the Solar Hijri year
- The traditional Persian borj month names, still used as month names in the Afghan Solar Hijri calendar
- The classical triplicity and quadruplicity cycles of the tropical zodiac, counted from Aries