حمل

برج در یک نگاه

جایگاه در زودیاک

۱

ماه شمسی

فروردین

عنصر

آتش

کیفیت

منقلب

عنصر و کیفیت گروه‌بندی‌های کلاسیک‌اند: هر چهارمین برج عنصری یکسان دارد و هر سومین برج کیفیتی یکسان.

حمل در ترتیب بروج

بروج همان دوازده نام فلکی‌اند که تقویم خورشیدی، آن‌ها را از نجوم کهن به ماه‌های خود سپرد. در این شیوه هر ماه نام یکی از بروج را بر خود دارد و مرز ماه با مرز برج یکی است، چنان‌که برج و ماه دو نام برای یک بازهٔ واحدند. همین نام‌ها امروز نیز در تقویم هجری خورشیدی افغانستان نام رسمی ماه‌ها هستند؛ در ایران نام‌های ایرانی ماه‌ها جای آن‌ها را گرفت و نام بروج بیشتر در متون نجومی و ادبی و در زبان روزمره باقی ماند.

حمل نخستین برج این دوازده‌گانه است و از همین‌رو نخستین ماه سال خورشیدی نیز هست. واژهٔ حمل در اصل به معنای بره است و نگارهٔ کهن این برج نیز همان بره یا قوچ است. شمارش‌های سنتی، از جمله چرخهٔ عنصرها و چرخهٔ کیفیت‌ها، از همین برج آغاز می‌شوند و به همان ترتیب تا پایان دوازده‌گانه پیش می‌روند؛ عنصر منسوب به حمل در این شمارش، آتش است.

آنچه سنت به برج حمل نسبت داده است

در سنت نجومی فارسی، حمل را به عنصر آتش منسوب کرده‌اند و تدبیر آن را به مریخ سپرده‌اند. در همین سنت، آتش نه صرفاً حرارت، که نشانهٔ جنبش و برانگیختگی خوانده شده است: نیرویی که به حرکت درمی‌آید و کار را به راه می‌اندازد. جای گرفتن این برج در سرآغاز دوازده‌گانه نیز، در خوانش سنتی، بخشی از همین معناست.

معانی‌ای که سنت با این برج هم‌نشین کرده، بیشتر به آغازیدن مربوط‌اند: دلیری، صراحت در گفتار، رغبت به پیش‌قدم شدن و ارادهٔ زود به کار افتاده. سنت همچنین در کنار این‌ها نکته‌ای دیگر آورده است و آن اینکه آتشی که زود برمی‌افروزد، به دوام و بردباری نیاز دارد تا کارِ آغازشده به سرانجام برسد؛ این ملاحظه در متون کهن در کنار اوصاف حمل نقل شده است.

در ادب و نجوم فارسی، حمل با گشایش بهار پیوند خورده و همین پیوند بر خوانش‌های سنتی آن سایه انداخته است: تصویر زمینی که دوباره سبز می‌شود و سالی که از نو شمرده می‌شود. به همین سبب، سنت این برج را با معنای تازگی و از سر گرفتن همراه کرده و در فهرست‌های کهن، آن را سرِ ترتیب و مبدأ شمارش بروج دانسته است.

این‌ها خوانش‌هایی است که سنت نقل می‌کند و قرن‌ها بازگو شده است. توصیف برج است، نه توصیف کسی که در آن ماه زاده شده.

برج، ماه، و جابه‌جایی تاریخ میلادی

سال خورشیدی از لحظهٔ اعتدال بهاری آغاز می‌شود؛ یعنی از یک رویداد نجومی، نه از تاریخی که در تقویم میلادی ثابت مانده باشد. ماه‌های این تقویم بر همان تقسیم‌بندی بروج بریده شده‌اند، پس در این وب‌گاه برج از ماه پیروی می‌کند: هر جا ماه آغاز شود، برج نیز همان‌جا آغاز می‌شود و هر جا ماه به پایان برسد، برج نیز پایان می‌یابد.

نتیجهٔ روشن این وابستگی آن است که تاریخ میلادیِ آغاز این ماه از سالی به سال دیگر جابه‌جا می‌شود. جدول‌های چاپی که برای هر برج یک بازهٔ ثابت میلادی می‌نویسند، ناچار برای برخی سال‌ها با تقویم نمی‌خوانند. این وب‌گاه چنین ناهم‌خوانی‌ای را خطای خود نمی‌داند، بلکه آن را حاصل تقریبِ همان جدول ثابت می‌شمارد و به‌جای آن، آغاز هر سال را جداگانه حساب می‌کند.

کیفیت کهن این برج را «منقلب» خوانده‌اند؛ به زبان ساده یعنی برجی که فصل را می‌گشاید و در آغاز آن می‌نشیند، نه در میانه و نه در پایانش. باید افزود که آنچه اینجا محاسبه می‌شود مرزهای ماه تقویمی است، نه موضع خورشید بر حسب درجه؛ از این‌رو در این صفحه سخنی از درجه، وجه، طالع یا ساعت تولد در میان نیست و یک تاریخ تولدِ رسمی هم پشتوانهٔ چنین چیزهایی نمی‌تواند باشد.

چرا جدول چاپی ناسازگار است

خودِ ماه فروردین در ایران و در افغانستان چه نامیده می‌شود

حمل از چه روزی آغاز می‌شد

سال شمسی با اعتدال بهاری آغاز می‌شود، پس هر ماه از همان روز میلادی شروع می‌شود که اعتدال در آن می‌افتد. همین است که این تاریخ‌ها را جابه‌جا می‌کند.

در ۱۰۱ سالی که در پی می‌آید، حمل روی ۳ تاریخ میلادی متفاوت آغاز شده است. جدول‌های چاپی یکی از آن‌ها را می‌نویسند.

از 1950-03-21 تا 2050-04-20.

1. ۲۰ مارس

   ۲۰ سالتا ۱۹ آوریل ادامه داشت.

   ۱۳۷۵، ۱۳۷۹، ۱۳۸۳، ۱۳۸۷، ۱۳۹۱، ۱۳۹۵، ۱۳۹۹، ۱۴۰۳، ۱۴۰۷، ۱۴۰۸، ۱۴۱۱، ۱۴۱۲، ۱۴۱۵، ۱۴۱۶، ۱۴۱۹، ۱۴۲۰، ۱۴۲۳، ۱۴۲۴، ۱۴۲۷، ۱۴۲۸

2. ۲۱ مارس

   ۷۸ سالتا ۲۰ آوریل ادامه داشت.

   ۱۳۲۹، ۱۳۳۱، ۱۳۳۲، ۱۳۳۳، ۱۳۳۵، ۱۳۳۶، ۱۳۳۷، ۱۳۳۹، ۱۳۴۰، ۱۳۴۱، ۱۳۴۲، ۱۳۴۳، ۱۳۴۴، ۱۳۴۵، ۱۳۴۶، ۱۳۴۷، ۱۳۴۸، ۱۳۴۹، ۱۳۵۰، ۱۳۵۱، ۱۳۵۲، ۱۳۵۳، ۱۳۵۴، ۱۳۵۵، ۱۳۵۶، ۱۳۵۷، ۱۳۵۸، ۱۳۵۹، ۱۳۶۰، ۱۳۶۱، ۱۳۶۲، ۱۳۶۳، ۱۳۶۴، ۱۳۶۵، ۱۳۶۶، ۱۳۶۷، ۱۳۶۸، ۱۳۶۹، ۱۳۷۰، ۱۳۷۱، ۱۳۷۲، ۱۳۷۳، ۱۳۷۴، ۱۳۷۶، ۱۳۷۷، ۱۳۷۸، ۱۳۸۰، ۱۳۸۱، ۱۳۸۲، ۱۳۸۴، ۱۳۸۵، ۱۳۸۶، ۱۳۸۸، ۱۳۸۹، ۱۳۹۰، ۱۳۹۲، ۱۳۹۳، ۱۳۹۴، ۱۳۹۶، ۱۳۹۷، ۱۳۹۸، ۱۴۰۰، ۱۴۰۱، ۱۴۰۲، ۱۴۰۴، ۱۴۰۵، ۱۴۰۶، ۱۴۰۹، ۱۴۱۰، ۱۴۱۳، ۱۴۱۴، ۱۴۱۷، ۱۴۱۸، ۱۴۲۱، ۱۴۲۲، ۱۴۲۵، ۱۴۲۶، ۱۴۲۹

3. ۲۲ مارس

   ۳ سالتا ۲۱ آوریل ادامه داشت.

   ۱۳۳۰، ۱۳۳۴، ۱۳۳۸