خوک

جایگاه خوک در چرخهٔ دوازده‌گانه

در گاه‌شمار سنتی چین، سال‌ها به ترتیبی ثابت با نام دوازده جانور خوانده می‌شوند و چون این ترتیب به پایان می‌رسد، از سرآغاز خود دوباره آغاز می‌شود. خوک پایان‌بخش این ترتیب است؛ آخرین نامی که خوانده می‌شود پیش از آنکه چرخه به نخستین جانور بازگردد. در روایت‌های عامیانه‌ای که دربارهٔ پیدایش این ترتیب نقل می‌شود، همین جایگاه پایانی با تصویری از دیرآمدن و آسوده‌آمدن پیوند خورده است.

چرخهٔ جانوران تنها لایهٔ نخست یک نظام بزرگ‌تر است. این ترتیب با پنج عنصر — چوب، آتش، خاک، فلز و آب — درمی‌آمیزد و از این آمیزش دوری بلندتر پدید می‌آید که در آن هر جانور، هر بار با عنصری دیگر بازمی‌گردد. به این ترتیب نام سال‌ها در یک دور شصت‌ساله تکرار نمی‌شود و هر ترکیب، نشانی یکتا برای سال به دست می‌دهد.

این نظام قرن‌ها در تقویم‌ها، سنگ‌نوشته‌ها، اسناد و تاریخ‌نگاری‌ها برای ثبت سال به کار رفته و در کنار جانوران، مجموعه‌ای از شاخه‌های دوازده‌گانه نیز جای می‌گیرد که هر یک با جانوری متناظر است. شاخه‌ای که با خوک متناظر است در این سنت به عنصر آب نسبت داده می‌شود، و همین نسبت در متن‌های سنتی جایگاه ثابت خوک در نظام تقویمی را روشن می‌کند.

خوانش‌هایی که سنت به خوک نسبت می‌دهد

در این سنت، خوک با بخشندگی و بی‌ریایی پیوند خورده است. متن‌های سنتی این نشان را با راست‌گویی و سادگی رفتار توصیف می‌کنند و آن را نشانی می‌دانند که در آن، آنچه گفته می‌شود همان است که هست. مهمان‌نوازی و گشاده‌دستی نیز از خوانش‌هایی است که این سنت به سال‌های خوک نسبت داده است.

در همین سنت، خوک نشانهٔ فراوانی و بهره‌مندی شمرده می‌شود؛ تصویری از خرمنِ گردآمده، خانهٔ آبادان و آسودگی پس از کار. سنت این آسودگی را با پشتکار همراه می‌داند و در توصیف‌های خود از شکیبایی و کوشش پیوسته‌ای سخن می‌گوید که مقدمهٔ آن فراوانی است. در کنار آن، قناعت و خرسندی از داشته‌ها نیز از کیفیت‌هایی است که این خوانش‌ها بر آن تأکید دارند.

سنت، خوک را نشانی اهل معاشرت نیز می‌داند: بردبار در برابر خطای دیگران، خوش‌بین در نگاه به کارها و دلبستهٔ جمع دوستان و سفرهٔ گرم. همچنین از آمادگی این نشان برای اعتماد کردن سخن می‌گوید و آن را رویی از همان سادگی و صراحت می‌شمارد که در توصیف‌هایش تکرار می‌شود.

این‌ها خوانش‌هایی است که سنت نقل می‌کند و قرن‌ها بازگو شده است. توصیف نشان است، نه توصیف کسی که در سال‌های آن زاده شده.

آیین‌ها و شمارش سال تولد

سال در این گاه‌شمار با جشن بهار، یعنی سال نوی قمری، آغاز می‌شود و نه با آغاز سال میلادی. مرز میان دو سال از محاسبات نجومی به دست می‌آید و از سالی به سال دیگر جابه‌جا می‌شود؛ به همین سبب کسی که زادروزش در هفته‌های نخست یک سال میلادی است، در بسیاری از موارد در سال جانور پیشین به دنیا آمده است. برای دانستن نشان سال، همین مرز قمری معیار است و هر دور، از یک سال نوی قمری تا روز پیش از سال نوی بعدی ادامه دارد.

در سال‌های خوک، نقش این جانور در تزیینات جشن بهار دیده می‌شود: در کاغذبری‌های پنجره، بر تمبرهای یادبود که در کشورهای مختلف منتشر می‌شود، بر کارت‌های تبریک و بر بسته‌بندی هدیه‌ها و شیرینی‌های نوروز قمری. آرزوهای نوشته‌شده بر این نقش‌ها بیشتر گرد فراوانی، آسایش خانه و برکت می‌گردد.

در گفت‌وگوی روزمره، پرسیدن نشان سال تولد جای پرسیدن مستقیم سن را می‌گیرد و پاسخ، نام یکی از دوازده جانور است. در بسیاری از خانواده‌ها رسم است که وقتی سال جانورِ زادروزِ کسی از نو فرا می‌رسد، بستگان سرخ‌پوش‌هایی مانند نخ یا جامهٔ سرخ به او هدیه دهند؛ آیینی که برای زادگان سال‌های خوک نیز، هر بار که این نام در چرخه بازمی‌گردد، برپا می‌شود.

سال‌های خوک

هر سال با سال نو قمری آغاز می‌شود و یک روز پیش از سال بعد پایان می‌یابد.