اردیبهشت — ماه ۲ سال ایرانی
ماه دوم سال هجری خورشیدی، اردیبهشت در کاربرد ایران و ثور در کاربرد افغانستان، با درازای ۳۱ روز در هر سال.
ماه در یک نگاه
- شمارهٔ ماه
- ۲
- در کاربرد ایران
- اردیبهشت
- در کاربرد افغانستان
- ثور، یا برج ۲
- درازا
- ۳۱ روز
- بازهٔ میلادی
- ۲۰ آوریل تا ۲۲ مه
نام افغانستانی این ماه با نام یکی از برجها یکی است. آنچه سنت دربارهٔ آن برج نقل میکند در صفحهٔ خود آن آمده است؛ این صفحه دربارهٔ ماه است.
دو دسته نام برای یک ماه
ماه دوم گاهشمار هجری خورشیدی دو نام دارد: در کاربرد ایران اردیبهشت خوانده میشود و در کاربرد افغانستان ثور. این دو، نامِ یک ماه در یک گاهشمارند؛ هیچیک صورت دیگرگون یا گویشیِ آن یکی نیست و هیچیک بر دیگری تقدم ندارد.
در کاربرد افغانستان نامهای برج همان نامهای ماهاند، و ماه را با شمارهٔ آن هم صدا میزنند. پس «برج ۲» همین ماه است: ثور در کاربرد افغانستان و اردیبهشت در کاربرد ایران. نامبردن ماه با شمارهاش قراردادی روزمره است و در گفتار و در نوشتار اداری دری معمول.
تفاوت تنها در نامهاست. مرزِ آغاز و پایان ماهها یکی است، درازایشان یکی است و قاعدهٔ کبیسه هم همان قاعده. کسی که با تقویم ایران کار میکند و کسی که با تقویم افغانستان، هر دو در یک روز به این ماه وارد میشوند و در یک روز از آن بیرون میآیند.
جای این ماه در سال
این ماه در بهار مینشیند: پس از فروردین (حمل) و پیش از خرداد (جوزا). سال هجری خورشیدی با بهار آغاز میشود و اردیبهشت — یا ثور — گام دوم آن است، میانهٔ فصل، جایی که بهار جا افتاده و هنوز به تابستان نرسیده است.
درازای این ماه ۳۱ روز است، در هر سال و بیهیچ استثنا؛ کبیسهبودن یا نبودن سال در آن اثری ندارد، چون روز کبیسه به ماه پایانی سال میرسد. درازای ماهها را قاعدهٔ خودِ گاهشمار معین میکند، و برای این ماه آن قاعده هر سال همان عدد را میدهد.
چرا پنجرهٔ میلادی جابهجا میشود
آنچه از سالی به سال دیگر جابهجا میشود درازای این ماه نیست، تاریخ میلادیِ آغاز آن است. سال هجری خورشیدی با اعتدال بهاری آغاز میشود، و اعتدال رویدادی نجومی است که بر روزِ ثابتی از گاهشمار میلادی نمیافتد. پس تاریخ میلادیِ آغاز این ماه تعیینشده است، نه برگزیده.
در بازهٔ مستندِ این صفحه — ۱۰۱ سال خورشیدی پیوسته، از ۱۳۲۹ تا ۱۴۲۹، که برای این ماه سالهای میلادی ۱۹۵۰ تا ۲۰۵۰ را میپوشاند — آغاز این ماه میان ۲۰ و ۲۲ آوریل بوده و پایانش میان ۲۰ و ۲۲ مه. پنجره باریک است، اما ثابت نیست.
ناهمسازیِ درازای سال میلادی با سال خورشیدی، و روز کبیسهای که هر گاهشمار به شیوهٔ خود آن را جبران میکند، همین لغزش چندروزه را میسازد: تاریخ آغاز در بیشتر سالها همان تاریخ میماند و در باقی سالها به روزهای همسایه میلغزد. به همین سبب تقویمی که برای این ماه بازهای ثابت از گاهشمار میلادی چاپ کند، در بیشتر سالها درست است و در باقی سالها نادرست، و تاریخ آغاز در جدول زیر یگانه نیست.
اردیبهشت از چه روزی آغاز میشد
درازای ماهها را قاعدهٔ خودِ گاهشمار معین میکند، اما سال با اعتدال بهاری آغاز میشود — پس روز میلادیِ آغاز این ماه هر سال یکی نیست.
در ۱۰۱ سالی که در پی میآید، اردیبهشت روی ۳ تاریخ میلادی متفاوت آغاز شده است. تقویمی که یک بازهٔ ثابت چاپ کند برای بیشتر آن سالها درست است و برای بقیه نادرست.
از 1950-04-21 تا 2050-05-21.
۲۰ آوریل
۱۳۷۵، ۱۳۷۹، ۱۳۸۳، ۱۳۸۷، ۱۳۹۱، ۱۳۹۵، ۱۳۹۹، ۱۴۰۳، ۱۴۰۷، ۱۴۰۸، ۱۴۱۱، ۱۴۱۲، ۱۴۱۵، ۱۴۱۶، ۱۴۱۹، ۱۴۲۰، ۱۴۲۳، ۱۴۲۴، ۱۴۲۷، ۱۴۲۸
۲۱ آوریل
۱۳۲۹، ۱۳۳۱، ۱۳۳۲، ۱۳۳۳، ۱۳۳۵، ۱۳۳۶، ۱۳۳۷، ۱۳۳۹، ۱۳۴۰، ۱۳۴۱، ۱۳۴۲، ۱۳۴۳، ۱۳۴۴، ۱۳۴۵، ۱۳۴۶، ۱۳۴۷، ۱۳۴۸، ۱۳۴۹، ۱۳۵۰، ۱۳۵۱، ۱۳۵۲، ۱۳۵۳، ۱۳۵۴، ۱۳۵۵، ۱۳۵۶، ۱۳۵۷، ۱۳۵۸، ۱۳۵۹، ۱۳۶۰، ۱۳۶۱، ۱۳۶۲، ۱۳۶۳، ۱۳۶۴، ۱۳۶۵، ۱۳۶۶، ۱۳۶۷، ۱۳۶۸، ۱۳۶۹، ۱۳۷۰، ۱۳۷۱، ۱۳۷۲، ۱۳۷۳، ۱۳۷۴، ۱۳۷۶، ۱۳۷۷، ۱۳۷۸، ۱۳۸۰، ۱۳۸۱، ۱۳۸۲، ۱۳۸۴، ۱۳۸۵، ۱۳۸۶، ۱۳۸۸، ۱۳۸۹، ۱۳۹۰، ۱۳۹۲، ۱۳۹۳، ۱۳۹۴، ۱۳۹۶، ۱۳۹۷، ۱۳۹۸، ۱۴۰۰، ۱۴۰۱، ۱۴۰۲، ۱۴۰۴، ۱۴۰۵، ۱۴۰۶، ۱۴۰۹، ۱۴۱۰، ۱۴۱۳، ۱۴۱۴، ۱۴۱۷، ۱۴۱۸، ۱۴۲۱، ۱۴۲۲، ۱۴۲۵، ۱۴۲۶، ۱۴۲۹
۲۲ آوریل
۱۳۳۰، ۱۳۳۴، ۱۳۳۸
منابع
- Borkowski, The Persian Calendar for 3000 Years — the vernal-equinox anchoring that fixes every month boundary
- The Solar Hijri calendar's own month lengths: thirty-one days in the first six months, thirty in the next five, and twenty-nine or thirty in the last
- The traditional borj names, used as the month names of the Solar Hijri calendar in Afghanistan, where a month is also referred to by its number